لجستیک، زنجیره تأمین و تجارت خارجی در ترکیه؛ راهنمای فرصت‌های شغلی و شرکتی
در این یادداشت میخوانید:
لجستیک، زنجیره تأمین و تجارت خارجی در ترکیه؛ راهنمای فرصت‌های شغلی و شرکتی
فرصت‌های شغلی لجستیک در ترکیه معمولاً در شرکت‌های حمل‌ونقل، انبارداری، خرید، تأمین، صادرات، واردات، مدیریت زنجیره تأمین در ترکیه و خدمات پشتیبان تجارت خارجی ترکیه شکل می‌گیرند. با این حال، استخدام نیروی خارجی در ترکیه برای این موقعیت‌ها تنها به عنوان شغلی وابسته نیست؛ نوع شرکت، سابقه فعالیت، وضعیت مالی، تعداد کارکنان ترک و وضعیت اقامت ترکیهی متقاضی نیز در ارزیابی مجوز کار در ترکیه اهمیت دارند.
برای کارفرمایانی که در حال ثبت شرکت در ترکیه هستند، شناخت تفاوت میان شرکت تازه‌تأسیس و شرکت فعال اهمیت ویژه‌ای دارد. همچنین، نیروی خارجی باید بداند که مسیر درخواست از داخل کشور، وضعیت دانشجویی یا حمایت بین‌المللی می‌تواند قواعد متفاوتی ایجاد کند.
قواعد اصلی استخدام نیروی خارجی در محل‌های کاری مشمول روش ترازنامه
در محل‌های کاری که مشمول روش ترازنامه هستند، قاعده اصلی این است که به ازای هر نیروی خارجی مورد درخواست، حداقل پنج شهروند ترک باید استخدام شده باشند.
این معیار اشتغال نیروی خارجی در شرکت‌های فعال حوزه لجستیک، انبارداری، تأمین کالا یا تجارت خارجی، بخشی از چارچوب ارزیابی درخواست مجوز کار در ترکیه است. در نتیجه، شرکت باید پیش از جذب نیروی خارجی، ظرفیت نیروی انسانی خود را با تعداد نیروهای خارجی مورد درخواست هماهنگ کند.
با این حال، اگر فروش خالص سال گذشته محل کار دست‌کم ۵۰ میلیون لیر باشد، معیار اشتغال برای درخواست‌های حداکثر پنج نیروی خارجی اعمال نمی‌شود.
این استثنا به معنی حذف همیشگی تمام معیارها برای هر نوع شرکت نیست؛ دامنه آن به محل کاری با میزان فروش خالص مقرر و درخواست برای حداکثر پنج نیروی خارجی محدود است. از منظر کسب‌وکار، شرکت‌های بزرگ‌تر فعال در تجارت خارجی ترکیه ممکن است در صورت احراز این وضعیت، شرایط متفاوتی نسبت به شرکت‌های کوچک‌تر داشته باشند.
تفاوت کفایت مالی شرکت تازه‌تأسیس و شرکت فعال
شرکت تازه‌تأسیس مشمول روش ترازنامه باید حداقل ۵۰۰ هزار لیر سرمایه پرداخت‌شده داشته باشد.
این شرط با وضعیت شرکت فعال تفاوت دارد. شرکت فعال می‌تواند کفایت مالی خود را از طریق یکی از سه آستانه سرمایه، فروش خالص یا صادرات احراز کند و این آستانه‌ها جایگزین یکدیگر هستند.
در میان معیارهای مربوط به شرکت فعال، آستانه صادراتی مشخص‌شده ۱۵۰ هزار دلار آمریکا است و در کنار آستانه‌های سرمایه و فروش خالص قرار می‌گیرد.
بنابراین، هنگام ثبت شرکت در ترکیه، صرف توجه به سرمایه اولیه کافی نیست؛ زیرا شرکت تازه‌تأسیس و شرکت فعال در ارزیابی شرایط شرکت برای مجوز کار ترکیه با مبناهای متفاوتی روبه‌رو می‌شوند. شرکت تازه‌تأسیس باید به سرمایه پرداخت‌شده توجه کند، در حالی که شرکت فعال می‌تواند جایگاه مالی یا تجاری خود را از راه‌های جایگزین نشان دهد.
مقایسه فشرده وضعیت شرکت‌ها
| وضعیت محل کار | مبنای قابل بررسی |
|—|—|
| شرکت تازه‌تأسیس مشمول روش ترازنامه | سرمایه پرداخت‌شده حداقل ۵۰۰ هزار لیر. |
| شرکت فعال | احراز شرط مالی از طریق یکی از آستانه‌های سرمایه، فروش خالص یا صادرات. |
| شرکت فعال با اتکا به صادرات | آستانه صادراتی مشخص‌شده ۱۵۰ هزار دلار آمریکا است. |
برای مدیرانی که میان توسعه فعالیت تجاری، خرید ملک در ترکیه یا ایجاد ساختار شرکتی برای فعالیت‌های بازرگانی تصمیم می‌گیرند، تفکیک میان دارایی شخصی و معیارهای شرکت اهمیت دارد؛ زیرا قواعد فوق ناظر بر محل کار و وضعیت شرکتی در درخواست مجوز کار هستند.
حداقل دستمزد برای مشاغل و حرفه‌های دیگر
برای خارجیانی که در مشاغل یا حرفه‌های دیگر کار می‌کنند، دستمزد نباید کمتر از حداقل دستمزد باشد و مبنای محاسبه، حداقل دستمزد ناخالص لازم‌الاجرا در تاریخ درخواست است.
این قاعده در تنظیم پیشنهاد شغلی، قرارداد کار و برنامه هزینه نیروی انسانی برای شرکت‌هایی که به دنبال استخدام نیروی خارجی در ترکیه هستند، اهمیت دارد. کارفرما باید تاریخ درخواست را در نظر بگیرد؛ زیرا مبنای قانونی، حداقل دستمزد ناخالص لازم‌الاجرا در همان تاریخ است.
برای مشاغل لجستیکی و زنجیره تأمین، عنوان شغلی باید با وظایف واقعی، ساختار سازمانی و سطح دستمزد پیشنهادی هماهنگ باشد. استفاده از عنوان‌های مبهم یا دستمزدهایی که با حداقل مقرر سازگار نیستند، می‌تواند چارچوب درخواست را تضعیف کند.
استثناهای معیار اشتغال و کفایت مالی و محدودیت آن‌ها
برای خارجیانی که در سه سال اخیر دست‌کم یک سال به‌صورت قانونی با مجوز کار، اجازه اقامت ترکیه یا حمایت بین‌المللی در ترکیه مانده‌اند، معیار اشتغال و کفایت مالی برای حداکثر سه نفر اعمال نمی‌شود.
این استثنا سقف دارد و برای خارجیان واجد شرایط، به حداکثر سه نفر محدود می‌شود.
در پروژه‌هایی که در ترکیه و در چارچوب قراردادهای دوجانبه یا چندجانبه‌ای اجرا می‌شوند که ترکیه طرف آن‌ها است، معیارهای اشتغال و کفایت مالی اعمال نمی‌شوند.
همچنین، برای خارجیان شاغل در خرید کالا و خدمات توسط نهادهای عمومی، یا در شرکت‌های پیمانکار فرعی شرکت‌های فعال در این چارچوب، معیارهای اشتغال و کفایت مالی اعمال نمی‌شوند.
دامنه استثنای مربوط به خرید کالا و خدمات نهادهای عمومی، عمومی نیست و به شرکت‌های طرف قرارداد و تمام پیمانکاران فرعی قراردادی آن‌ها محدود می‌شود.
برای فعالان زنجیره تأمین در ترکیه، این تمایز مهم است: همکاری تجاری با بخش خصوصی، به‌خودی‌خود شرکت را در گروه پیمانکاران یا پیمانکاران فرعی قراردادهای خرید عمومی قرار نمی‌دهد. در نتیجه، باید رابطه قراردادی و جایگاه شرکت در پروژه به‌دقت بررسی شود.
مسیر درخواست از داخل ترکیه و تعهدات پس از ورود
در درخواست مجوز کار از داخل ترکیه، خارجی باید حداقل شش ماه اجازه اقامت ترکیه معتبر داشته باشد و درخواست از طریق سامانه e-İzin انجام می‌شود.
مجوز کار یا معافیت مجوز کار، تا زمانی که معتبر است، جایگزین اجازه اقامت ترکیه می‌شود و با پایان اعتبار مجوز کار، حق اقامت ترکیه نیز پایان می‌یابد.
خارجیانی که با مجوز کار وارد ترکیه می‌شوند، باید حداکثر ظرف ۲۰ روز کاری از تاریخ ورود برای ثبت نشانی به اداره استانی مهاجرت مراجعه کنند.
این تعهد پس از ورود، از مرحله اخذ مجوز جدا است. شرکت‌های فعال در لجستیک و تجارت خارجی که نیروی خود را از خارج از ترکیه جذب می‌کنند، باید برای زمان ورود و ثبت نشانی نیروی استخدام‌شده برنامه‌ریزی اداری داشته باشند.
وضعیت مجوز کار با اقامت ترکیه یکسان نیست، هرچند در بسیاری از حالت‌ها مجوز کار معتبر جایگزین اجازه اقامت ترکیه می‌شود. تصمیم‌گیری درباره مسیر اشتغال، اقامت ترکیه و برنامه‌های بلندمدت مانند شهروندی ترکیه باید با توجه به وضعیت حقوقی واقعی هر شخص انجام شود.
شرایط متفاوت دانشجویان و دارندگان وضعیت‌های حمایتی
دانشجویان خارجی دوره‌های حضوری کاردانی و کارشناسی پس از پایان سال نخست تحصیل می‌توانند برای مجوز کار درخواست دهند و مطابق قانون کار به‌صورت پاره‌وقت کار کنند.
محدودیت پایان سال اول تحصیل و الزام کار پاره‌وقت، برای دانشجویان کاردانی و کارشناسی اعمال می‌شود و برای دانشجویان تحصیلات تکمیلیِ دوره حضوری اعمال نمی‌شود.
خارجی تحت حمایت موقت، شش ماه پس از تاریخ صدور کارت هویت حمایت موقت می‌تواند برای مجوز کار یا معافیت مجوز کار درخواست دهد.
متقاضی حمایت بین‌المللی یا دارنده وضعیت پناهنده مشروط نیز شش ماه پس از تاریخ درخواست حمایت بین‌المللی می‌تواند برای مجوز کار درخواست دهد.
شرکت‌ها نباید وضعیت دانشجویی، حمایت موقت، حمایت بین‌المللی و اقامت ترکیه عادی را یکسان فرض کنند. هر یک از این وضعیت‌ها می‌تواند زمان‌بندی و مبنای متفاوتی برای دسترسی به کار قانونی ایجاد کند.
جمع‌بندی قواعد قابل بررسی برای شرکت‌ها و نیروی خارجی
فرصت‌های شغلی لجستیک در ترکیه برای نیروی خارجی می‌تواند در شرکت‌های حمل‌ونقل، انبارداری، خرید، صادرات، واردات و مدیریت زنجیره تأمین مطرح باشد؛ اما موفقیت درخواست به انطباق هم‌زمان وضعیت شخص، محل کار و نوع فعالیت وابسته است.
کارفرما باید ابتدا مشخص کند که محل کار مشمول روش ترازنامه است یا خیر، شرکت تازه‌تأسیس است یا فعال، آیا معیار پنج شهروند ترک به ازای هر نیروی خارجی برقرار است و آیا استثنای محدود و مشخصی قابل اعمال خواهد بود. نیروی خارجی نیز باید مسیر درخواست، اعتبار وضعیت اقامت ترکیهی یا حمایتی و تعهدات بعد از ورود را جداگانه ارزیابی کند. برای تصمیم نهایی، بررسی جزئیات روز با مرجع رسمی ذی‌صلاح ضروری است.
پرسش‌های متداول
کارت هویت پناهنده چه نقشی در مجوز کار دارد؟
کارت هویت دارنده وضعیت پناهنده یا حمایت ثانویه، خودِ مجوز کار نیز محسوب می‌شود و این موضوع بر روی کارت درج می‌شود.
آیا مجوز کار متقاضی حمایت موقت جایگزین اجازه اقامت ترکیه است؟
مجوزهای کار صادرشده برای متقاضی حمایت بین‌المللی، پناهنده مشروط و افراد تحت حمایت موقت، جایگزین اجازه اقامت ترکیه نمی‌شوند.
برای خارجی چهارم در محل کار چه معیارهایی اعمال می‌شود؟
اگر بیش از سه خارجیِ مشمول استثنا در همان محل کار فعالیت کنند، برای خارجی چهارم و افراد بعدی، معیار پنج شهروند ترک به ازای هر خارجی و معیار کفایت مالی لازم است.
آیا این مسیر با شرایط حرفه‌ای شما هم‌خوانی دارد؟
اگر سابقه کاری، تخصص، سمت مدیریتی یا کسب‌وکار دارید و می‌خواهید بدانید کدام مسیر فعالیت حرفه‌ای در ترکیه برای شرایط شما ارزش بررسی دارد، ارزیابی اولیه را شروع کنید.
این ارزیابی اولیه است و به معنای تضمین پذیرش یا صدور مجوز نیست.
