معماران و مهندسان عمران در بازار ساخت‌وساز ترکیه؛ فرصت‌ها و الزامات حرفه‌ای
در این یادداشت میخوانید:
معماران و مهندسان عمران در بازار ساخت‌وساز ترکیه؛ فرصت‌ها و الزامات حرفه‌ای
فعالیت حرفه‌ای در حوزه معماری و مهندسی عمران، علاوه بر تخصص فنی و قرارداد کاری، به رعایت ضوابط مجوز کار مهندسان و معماران خارجی در ترکیه وابسته است. در این چارچوب، حداقل حقوق، شرایط محل کار، سابقه حضور قانونی متقاضی و نوع وضعیت اقامت ترکیهی یا حمایتی می‌تواند در ارزیابی درخواست مؤثر باشد.
این راهنما برای افرادی تنظیم شده است که در کنار برنامه‌ریزی شغلی، موضوعاتی مانند اقامت ترکیه، ثبت شرکت در ترکیه، خرید ملک در ترکیه یا حتی برنامه‌های بلندمدت مرتبط با شهروندی ترکیه را نیز بررسی می‌کنند.
حداقل حقوق مهندسان و معماران خارجی در ترکیه
حداقل حقوق ناخالص مهندسان و معماران خارجی باید در زمان درخواست مجوز کار، دست‌کم چهار برابر حداقل دستمزد لازم‌الاجرا باشد.
بنابراین، در بررسی شرایط کار مهندس عمران در ترکیه یا شرایط کار معمار خارجی در ترکیه، صرف توافق کارفرما و متقاضی بر یک رقم دستمزد کافی نیست و سطح حقوق ناخالص پیشنهادی باید با ضابطه مزدی مقرر برای این گروه حرفه‌ای انطباق داشته باشد.
برای ارزیابی حداقل حقوق مهندسان خارجی در ترکیه، تاریخ ثبت درخواست اهمیت دارد؛ زیرا مبنای محاسبه، حداقل دستمزد لازم‌الاجرا در همان تاریخ است.
معیار اشتغال و کفایت مالی محل کار
معیار اشتغال مجوز کار ترکیه برای محل‌های کاری مشمول نظام ترازنامه، به‌طور اساسی مقرر می‌کند که برای هر خارجیِ مورد درخواست، دست‌کم پنج شهروند ترکیه‌ای در محل کار استخدام شده باشند.
این معیار به تعداد درخواست‌های مربوط به نیروی خارجی در همان محل کار ارتباط دارد و تنها به عنوان یا رشته شغلی متقاضی محدود نمی‌شود.
کفایت مالی محل کار در ترکیه برای کسب‌وکارهای تازه‌تأسیسِ مشمول نظام ترازنامه، با سرمایه پرداخت‌شده حداقل ۵۰۰ هزار لیر سنجیده می‌شود.
برای محل کار فعالِ مشمول نظام ترازنامه، احراز یکی از سه وضعیت زیر کافی است: سرمایه پرداخت‌شده حداقل ۵۰۰ هزار لیر، فروش خالص حداقل ۸ میلیون لیر یا صادرات حداقل ۱۵۰ هزار دلار آمریکا.
| وضعیت محل کار مشمول نظام ترازنامه | معیار مالی مقرر |
|—|—|
| محل کار تازه‌تأسیس | سرمایه پرداخت‌شده حداقل ۵۰۰ هزار لیر. |
| محل کار فعال | سرمایه پرداخت‌شده حداقل ۵۰۰ هزار لیر، یا فروش خالص حداقل ۸ میلیون لیر، یا صادرات حداقل ۱۵۰ هزار دلار آمریکا. |
این معیارها به شرایط محل کار مربوط‌اند؛ ازاین‌رو، شخصی که درباره ثبت شرکت در ترکیه برای فعالیت حرفه‌ای یا قراردادی برنامه‌ریزی می‌کند، باید الزامات مالی و نیروی انسانی محل کار را جدا از شرایط فردی خود تحلیل کند.
استثناهای معیارهای اشتغال و کفایت مالی
برای محل کاری که فروش خالص سال گذشته آن دست‌کم ۵۰ میلیون لیر باشد، معیار اشتغال در ارزیابی درخواست‌های حداکثر پنج خارجی اعمال نمی‌شود.
در شرکت‌های فعال در بخش فناوری اطلاعات، برای مشاغل تخصصی فهرست‌شده، معیارهای اشتغال و کفایت مالی اصولاً اعمال نمی‌شود.
معماری سازمانی از جمله مشاغل تخصصی مطرح‌شده در بخش فناوری اطلاعات است که برای آن، اصولاً معیارهای اشتغال و کفایت مالی اعمال نمی‌شود.
خارج از بخش فناوری اطلاعات، معافیت مربوط به مشاغل تخصصی یادشده حداکثر برای دو خارجی قابل اعمال است.
در پروژه‌هایی که در ترکیه اجرا می‌شوند و مشمول قراردادهای دوجانبه یا چندجانبه مورد طرفداری ترکیه هستند، معیارهای اشتغال و کفایت مالی اعمال نمی‌شود.
همچنین، برای خارجیانی که در قراردادها یا مناقصه‌های خرید کالا و خدمات نهادهای عمومی، یا در شرکت‌های پیمانکار فرعی مرتبط، فعالیت می‌کنند، معیارهای اشتغال و کفایت مالی اعمال نمی‌شود.
وجود استثناهای مجوز کار ترکیه به این معنا نیست که تمام شرکت‌های معماری، مهندسی، پیمانکاری یا ساخت‌وساز از معیارهای عمومی معاف‌اند؛ دامنه هر استثنا به وضعیت مشخص محل کار، پروژه یا نوع فعالیت وابسته است.
سابقه اقامت ترکیه قانونی و سقف معافیت‌ها
در درخواست داخلی مجوز کار، اگر خارجی در سه سال اخیر دست‌کم یک سال به‌صورت قانونی با مجوز کار، اقامت ترکیه یا حمایت بین‌المللی در ترکیه حضور داشته باشد، معیارهای اشتغال و کفایت مالی اصولاً برای حداکثر سه خارجی اعمال نمی‌شود.
این معافیت به حداکثر سه خارجی محدود است و نمی‌توان آن را بدون سقف برای تمام متقاضیان واجد سابقه قانونی در یک محل کار در نظر گرفت.
اگر تعداد خارجیان واجد شرایط در همان محل کار از سه نفر بیشتر شود، برای خارجی چهارم و افراد بعدی، به‌ازای هر خارجی پنج شهروند ترکیه‌ای و همچنین معیار کفایت مالی لازم خواهد بود.
تعداد خارجیانی که با مجوز کار در محل کاری مشمول این استثنا فعالیت می‌کنند، اصولاً نباید از تعداد شهروندان ترکیه‌ای همان محل کار بیشتر باشد.
بنابراین، سابقه اقامت ترکیه قانونی می‌تواند در ارزیابی برخی درخواست‌های داخلی اهمیت داشته باشد، اما این سابقه جایگزین همیشگی شرایط محل کار یا محدودیت‌های تعداد نیروی خارجی نیست.
درخواست داخلی مجوز کار و الزامات اقامت ترکیه‌نامه
برای درخواست داخلی مجوز کار، خارجی باید اقامت ترکیه‌نامه‌ای با حداقل شش ماه اعتبار داشته باشد و درخواست از طریق سامانه e-İzin انجام می‌شود.
شرط داشتن اقامت ترکیه‌نامه با حداقل شش ماه اعتبار، پیش‌شرط اعلام‌شده برای مسیر داخلی است و در این قاعده، مسیر درخواست از خارج از ترکیه توضیح داده نشده است.
در نتیجه، فردی که در حال بررسی اقامت ترکیه است، باید میان اقامت ترکیه‌نامه لازم برای درخواست داخلی و مجوز کاری که پس از صدور می‌تواند مبنای حق اقامت ترکیه باشد، تفاوت قائل شود.
بررسی جزئیات روزآمد سامانه و ضوابط اجرایی نزد مرجع رسمی مربوط، پیش از اقدام نهایی ضروری است.
تفاوت مجوز کار، اقامت ترکیه‌نامه و وضعیت‌های حمایتی
مجوز کار معتبر یا معافیت از مجوز کار، تا زمانی که معتبر باشد، جایگزین اقامت ترکیه‌نامه است و پایان اعتبار مجوز کار هم‌زمان با پایان حق اقامت ترکیه خواهد بود.
با این حال، مجوزهای کاری صادرشده برای متقاضی حمایت بین‌المللی، پناهنده مشروط و دارنده حمایت موقت، جایگزین اقامت ترکیه‌نامه محسوب نمی‌شوند.
دارنده وضعیت پناهنده یا حمایت ثانویه از زمان دریافت وضعیت خود می‌تواند به‌صورت وابسته یا مستقل کار کند و کارت هویتی او جایگزین مجوز کار است.
قاعده جایگزینی کارت هویتی به جای مجوز کار، در متن مربوط به متقاضی حمایت بین‌المللی یا دارنده وضعیت پناهنده مشروط بیان نشده است.
این تمایز برای مهندسان و معمارانی که مسیرهای مختلف اقامت ترکیهی یا حمایتی را بررسی می‌کنند، اهمیت دارد؛ زیرا عنوان وضعیت فرد می‌تواند بر نوع مدرک لازم برای کار و اقامت ترکیه اثر بگذارد.
نکات تکمیلی برای حمایت بین‌المللی و دانشجویان خارجی
متقاضی حمایت بین‌المللی یا دارنده وضعیت پناهنده مشروط، شش ماه پس از تاریخ درخواست حمایت بین‌المللی می‌تواند برای مجوز کار درخواست دهد.
دانشجویان خارجی مقاطع کاردانی و کارشناسی تنها پس از پایان سال اول تحصیل می‌توانند درخواست مجوز کار بدهند و مطابق قانون کار، امکان کار پاره‌وقت دارند.
محدودیت مربوط به پایان سال اول تحصیل و کار پاره‌وقت، برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی اعمال نمی‌شود.
بنابراین، دانشجوی معماری یا مهندسی عمران باید مقطع تحصیلی خود را در ارزیابی امکان کار در ترکیه در نظر بگیرد؛ زیرا قواعد دانشجویان کاردانی و کارشناسی با دانشجویان تحصیلات تکمیلی یکسان نیست.
جمع‌بندی
برای اخذ مجوز کار مهندسان و معماران خارجی در ترکیه، حقوق ناخالص متقاضی، وضعیت نیروی انسانی و توان مالی محل کار، سابقه حضور قانونی و نوع مسیر درخواست باید هم‌زمان بررسی شود.
پرسش‌های متداول
ثبت نشانی پس از ورود با مجوز کار چگونه انجام می‌شود؟
خارجیانی که با مجوز کار وارد ترکیه می‌شوند، باید حداکثر ظرف ۲۰ روز کاری از تاریخ ورود برای ثبت در سامانه نشانی به اداره استانی مدیریت مهاجرت مراجعه کنند.
متقاضی حمایت بین‌المللی چه زمانی می‌تواند درخواست مجوز کار دهد؟
متقاضی حمایت بین‌المللی یا دارنده وضعیت پناهنده مشروط، شش ماه پس از تاریخ درخواست حمایت بین‌المللی می‌تواند برای مجوز کار درخواست دهد.
دارنده وضعیت پناهنده از چه زمانی می‌تواند کار کند؟
دارنده وضعیت پناهنده یا حمایت ثانویه از زمان دریافت وضعیت می‌تواند به‌صورت وابسته یا مستقل کار کند و کارت هویتی او جایگزین مجوز کار است.
آیا این مسیر با شرایط حرفه‌ای شما هم‌خوانی دارد؟
اگر سابقه کاری، تخصص، سمت مدیریتی یا کسب‌وکار دارید و می‌خواهید بدانید کدام مسیر فعالیت حرفه‌ای در ترکیه برای شرایط شما ارزش بررسی دارد، ارزیابی اولیه را شروع کنید.
این ارزیابی اولیه است و به معنای تضمین پذیرش یا صدور مجوز نیست.
