مالیات شرکت، ارزش افزوده و تکالیف دوره‌ای کسب‌وکارها در ترکیه
در این یادداشت میخوانید:
مالیات شرکت، ارزش افزوده و تکالیف دوره‌ای کسب‌وکارها در ترکیه
چارچوب مالیات شرکت، ارزش افزوده و تکالیف دوره‌ای در ترکیه
در ترکیه، مالیات شرکت و مالیات بر ارزش افزوده دو مالیات با موضوع و مبنای متفاوت هستند. مالیات شرکت به درآمد و سود شخص حقوقی مربوط می‌شود، اما مالیات بر ارزش افزوده به تحویل کالا و خدمات ارتباط دارد. بنابراین، گردش مالی معاملات و سود مشمول مالیات شرکت را نباید یک مفهوم واحد در نظر گرفت.
نرخ مالیات شرکت نیز بر اساس نوع نهاد، ماهیت فعالیت و نوع درآمد می‌تواند متفاوت باشد. نرخ‌های استثنایی فقط در محدوده گروه‌ها و درآمدهایی اعمال می‌شوند که شرایط مربوط به آن‌ها احراز شود؛ عنوان تجاری شرکت به‌تنهایی برای تعیین نرخ کافی نیست.
نرخ مالیات شرکت و دامنه استثناها
نرخ‌های زیر برای ترکیه، برای سال ۲۰۲۵ و دوره‌های مالی بعدی، در دامنه‌های مشخص‌شده اعلام شده‌اند:
| وضعیت شرکت یا درآمد | نرخ مالیات شرکت | دامنه و شرط اعمال |
|---|---|---|
| شرکت‌هایی که در گروه‌های استثنایی زیر قرار نمی‌گیرند | ۲۵٪ | نرخ عادی شرکت‌های مشمول عمومی |
| بانک‌ها، برخی شرکت‌های مالی مشمول قانون مربوط، مؤسسات پرداخت و پول الکترونیکی، صرافی‌های مجاز، شرکت‌های مدیریت دارایی، نهادهای بازار سرمایه، شرکت‌های بیمه و اتکایی و شرکت‌های بازنشستگی | ۳۰٪ | محدود به نهادهای فهرست‌شده در این گروه |
| درآمد حاصل از فعالیت‌های صادراتی شرکت‌های صادرکننده | ۲۰٪ | مربوط به درآمد حاصل از فعالیت صادراتی، نه لزوماً همه درآمدهای شرکت |
| شرکت دارای گواهی ثبت صنعتی که عملاً فعالیت تولیدی انجام می‌دهد | ۲۴٪ | هر دو شرط گواهی ثبت صنعتی و فعالیت واقعی تولیدی باید در دامنه این قاعده قرار گیرد |
نرخ ۲۰ درصدی به درآمد حاصل از فعالیت‌های صادراتی شرکت‌های صادرکننده مربوط است. در متن منبع، همچنین صادراتی که تولیدکننده یا تأمین‌کننده بر اساس قرارداد صادرات واسطه‌ای از طریق شرکت‌های سرمایه‌گذاری تجارت خارجی یا شرکت‌های تجارت خارجی بخشی انجام می‌دهد، در همین دامنه ذکر شده است. این نرخ را نباید به تمام درآمدهای یک شرکت صادرکننده تعمیم داد.
نرخ ۲۴ درصدی نیز برای هر شرکت صنعتی به‌صورت عمومی نیست؛ بلکه به شرکتی مربوط می‌شود که گواهی ثبت صنعتی داشته و واقعاً فعالیت تولیدی انجام می‌دهد. نرخ ۳۰ درصدی هم به نهادهای مالی، بازار سرمایه، بیمه‌ای و گروه‌های مشخص دیگر محدود است و شامل همه شرکت‌های فعال در خدمات مالی نمی‌شود.
حداقل مالیات داخلی شرکت
برای درآمدهای سال ۲۰۲۵ و دوره‌های بعدی، مالیات حداقل داخلی شرکت نباید از ۱۰ درصد سود شرکت پیش از کسر معافیت‌ها و تخفیف‌ها کمتر باشد. این قاعده فقط اشخاص مشمول مالیات شرکت را دربرمی‌گیرد و اشخاص مشمول مالیات بر درآمد تابع این قاعده نیستند.
مبنای عبارت «سود شرکت پیش از کسر» گردش مالی نیست. این مبلغ از سود ترازنامه تجاری پایان دوره، با افزودن هزینه‌های غیرقابل‌قبول مالیاتی، به دست می‌آید. در نتیجه، حداقل مالیات بر مبنای سود حسابداری تعدیل‌شده طبق تعریف یادشده بررسی می‌شود، نه صرفاً حجم فروش یا ارزش کل معاملات.
این تفاوت برای شرکتی اهمیت دارد که فروش بالایی دارد اما سود آن، پس از در نظر گرفتن اقلام حسابداری و هزینه‌های غیرقابل‌قبول مالیاتی، با گردش مالی یکسان نیست. تشخیص مبنای حداقل مالیات باید در چارچوب مقررات مالیات شرکت و برای شخص حقوقی مشمول انجام شود.
شرکت‌هایی که برای نخستین‌بار فعالیت می‌کنند
شرکت‌هایی که برای نخستین‌بار فعالیت خود را آغاز می‌کنند، از دوره مالی شروع فعالیت به مدت سه دوره مالی مشمول حداقل مالیات شرکت نیستند. این استثنا به اجرای حداقل مالیات داخلی مربوط است و نباید به سایر مالیات‌ها یا همه تکالیف مالیاتی شرکت تعمیم داده شود.
پس از پایان این دوره، وضعیت حداقل مالیات شرکت بر اساس قواعد مربوط به سود پیش از کسر معافیت‌ها و تخفیف‌ها و تعریف قانونی آن بررسی می‌شود.
مالیات بر ارزش افزوده
منبع سرمایه‌گذاری نرخ‌های عمومی مالیات بر ارزش افزوده را ۱ درصد، ۱۰ درصد و ۲۰ درصد اعلام می‌کند. دامنه بیان‌شده برای این نرخ‌ها شامل کالاها و خدمات تجاری، صنعتی، کشاورزی و حرفه‌ای مستقل و همچنین کالاها و خدمات وارداتی است.
این نرخ‌ها در منبع با سال اجرای مشخصی ارائه نشده‌اند؛ بنابراین، برای یک معامله مشخص باید نوع کالا یا خدمت، داخلی یا وارداتی بودن آن و مقررات قابل اعمال بررسی شود. نرخ‌های VAT را نباید به‌عنوان نرخ مالیات شرکت یا مبنای محاسبه سود شخص حقوقی تلقی کرد.
اطلاعات ارائه‌شده درباره VAT، جزئیات کامل مبنای محاسبه یا اعتبار مالیاتی آن را بیان نمی‌کند. آنچه در این چارچوب می‌توان تفکیک کرد، موضوع مالیات است: VAT به تحویل کالا و خدمات مربوط است، در حالی که مالیات شرکت بر درآمد و سود شخص حقوقی تمرکز دارد.
مهلت اظهارنامه و پرداخت
مهلت‌های زیر به‌صورت نسبی بر اساس دوره مالی یا دوره مالیاتی تعریف می‌شوند. تاریخ دقیق هر سال باید با تقویم رسمی جاری اداره درآمدهای ترکیه کنترل شود: تقویم رسمی مالیاتی GİB.
| تکلیف | مهلت ارائه | پرداخت |
|---|---|---|
| اظهارنامه سالانه مالیات شرکت | از روز اول ماه چهارم پس از ماه بسته‌شدن دوره مالی تا آخرین روز همان ماه، ساعت ۲۳:۵۹ | در مهلت ارائه اظهارنامه |
| اظهارنامه مالیات خدمات دیجیتال | تا آخرین روز ماه پس از دوره مالیاتی، ساعت ۲۳:۵۹ | در مهلت ارائه اظهارنامه |
تقویم رسمی، مهلت را بر اساس ساختار دوره و روز ماه نشان می‌دهد؛ بنابراین برای تعیین تاریخ تقویمی نهایی، ماه بسته‌شدن دوره مالی یا ماه پس از دوره مالیاتی باید با تقویم رسمی همان سال تطبیق داده شود. مهلت اظهارنامه سالانه مالیات شرکت با مهلت دوره‌ای مالیات خدمات دیجیتال یکی نیست.
منابع رسمی و نتیجه عملی
نرخ‌های مالیات شرکت در راهنمای رسمی اداره درآمدهای ترکیه ارائه شده‌اند: راهنمای نرخ مالیات شرکت GİB. قواعد اظهارنامه و پرداخت نیز در راهنمای رسمی مهلت اظهار و پرداخت GİB توضیح داده شده‌اند.
برای تحلیل مالیاتی یک شرکت در ترکیه، ابتدا باید مالیات شرکت از VAT تفکیک شود؛ سپس نوع نهاد و نوع درآمد برای بررسی نرخ مناسب تعیین گردد. در مرحله بعد، سود پیش از کسر و دامنه حداقل مالیات، در صورت مشمول‌بودن شخص حقوقی، بررسی می‌شود و در نهایت مهلت اظهار و پرداخت با تقویم رسمی جاری تطبیق داده می‌گردد.
پرسش‌های متداول
آیا VAT و مالیات شرکت در یک اظهارنامه یا با یک مبنا بررسی می‌شوند؟
خیر. VAT به تحویل کالا و خدمات مربوط است، اما مالیات شرکت به درآمد و سود شخص حقوقی مربوط می‌شود.
آیا هر شرکتی که صادرات انجام می‌دهد، برای تمام درآمد خود نرخ صادراتی دارد؟
خیر. نرخ صادراتی به درآمد حاصل از فعالیت‌های صادراتی در دامنه مقرر مربوط است و به همه درآمدهای شرکت تعمیم نمی‌یابد.
برای برخورداری از نرخ تولیدی چه موضوعی باید بررسی شود؟
وجود گواهی ثبت صنعتی و انجام واقعی فعالیت تولیدی باید هم‌زمان در دامنه شرط مربوط قرار گیرد.
آیا حداقل مالیات داخلی برای هر نوع مؤدی اعمال می‌شود؟
خیر. این قاعده به اشخاص مشمول مالیات شرکت مربوط است و اشخاص مشمول مالیات بر درآمد را دربرنمی‌گیرد.
تاریخ نهایی مهلت اظهارنامه را از کجا باید کنترل کرد؟
تاریخ تقویمی نهایی باید در تقویم رسمی جاری GİB در نشانی gib.gov.tr/vergi-takvimi بررسی شود، زیرا مهلت‌ها بر اساس دوره و روز ماه تعریف می‌شوند.
منابع و مراجع
آیا این مسیر با شرایط حرفه‌ای شما هم‌خوانی دارد؟
اگر سابقه کاری، تخصص، سمت مدیریتی یا کسب‌وکار دارید و می‌خواهید بدانید کدام مسیر فعالیت حرفه‌ای در ترکیه برای شرایط شما ارزش بررسی دارد، ارزیابی اولیه را شروع کنید.
این ارزیابی اولیه است و به معنای تضمین پذیرش یا صدور مجوز نیست.
