اشتباهات رایج ایرانیان هنگام ثبت و اداره شرکت در ترکیه
در این یادداشت میخوانید:
اشتباهات رایج ایرانیان هنگام ثبت و اداره شرکت در ترکیه
چارچوب کلی استخدام نیروی خارجی در ترکیه
ثبت شرکت در ترکیه، به‌تنهایی به معنای احراز شرایط استخدام نیروی خارجی نیست. وضعیت محل کاری، توان مالی، تعداد کارکنان ترک، عنوان شغلی، حقوق پیشنهادی و مسیر درخواست مجوز کار باید جداگانه بررسی شوند. همچنین مقررات مجوز کار با مقررات اقامت ترکیه یکسان نیست و آثار هرکدام باید مستقل ارزیابی شود.
تفاوت محل کاری تازه‌تأسیس و فعال
محل کاری تازه‌تأسیس، محل کاری است که در سال جاری تأسیس شده و هنوز ترازنامه پایان سال و صورت درآمد سالانه تنظیم نکرده است. محل کاری فعال، پیش از سال جاری تأسیس شده و دست‌کم یک ترازنامه پایان سال و صورت درآمد سالانه دارد.
این تفاوت در ارزیابی کفایت مالی اهمیت دارد؛ زیرا معیار مالی محل کاری تازه‌تأسیس با محل کاری فعال یکسان نیست. بنابراین، تشخیص وضعیت شرکت باید بر اساس اسناد و سوابق مالی آن انجام شود.
معیار کفایت مالی شرکت
برای محل کاری تازه‌تأسیس که مشمول روش ترازنامه است، سرمایه پرداخت‌شده باید حداقل ۵۰۰٬۰۰۰ لیر باشد.
برای محل کاری فعال، تحقق یکی از شرایط زیر کافی است:
| وضعیت محل کاری | شرط مالی |
|—|—|
| محل کاری تازه‌تأسیس مشمول روش ترازنامه | سرمایه پرداخت‌شده باید حداقل ۵۰۰٬۰۰۰ لیر باشد. |
| محل کاری فعال | سرمایه پرداخت‌شده باید حداقل ۵۰۰٬۰۰۰ لیر، یا فروش خالص حداقل ۸٬۰۰۰٬۰۰۰ لیر، یا صادرات حداقل ۱۵۰٬۰۰۰ دلار آمریکا باشد. |
در نتیجه، در محل کاری فعال لازم نیست هر سه معیار هم‌زمان وجود داشته باشند؛ وجود یکی از آن‌ها کافی است. این معیارها به محل کاری و وضعیت مالی همان محل مربوط می‌شوند و نباید بدون بررسی اسناد مالی به شرکت‌های دیگر تعمیم داده شوند.
معیار استخدام شهروند ترک
در محل‌های کاری مشمول روش ترازنامه، اصل بر استخدام حداقل پنج شهروند ترک برای هر نیروی خارجیِ مورد درخواست است. این قاعده عمومی برای همه وضعیت‌ها نیست.
اگر فروش خالص سال آخر محل کاری دست‌کم ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ لیر باشد، معیار استخدام شهروند ترک در ارزیابی درخواست‌های حداکثر پنج نیروی خارجی اعمال نمی‌شود.
این استثنا سقف مشخص دارد و به معنای حذف معیار استخدام برای تعداد نامحدود نیروی خارجی نیست. همچنین تعداد کارکنان باید در ارتباط با همان محل کاری بررسی شود، نه صرفاً بر اساس مجموع فعالیت‌های یک مجموعه.
حقوق و عنوان شغلی نیروی خارجی
حقوق نیروی خارجی باید با توجه به حداقل دستمزد ناخالص لازم‌الاجرا در تاریخ درخواست تعیین شود و ضریب آن به شغل مربوط بستگی دارد.
حداقل حقوق تعیین‌شده برای مدیران ارشد و خلبانان پنج برابر، برای مهندسان و معماران چهار برابر و برای سایر مدیران سه برابر حداقل دستمزد است.
ازاین‌رو، عنوان شغلی، شرح وظایف و سطح مسئولیت باید با یکدیگر سازگار باشند. تعیین عنوانی که با وظایف واقعی فرد هماهنگ نیست، می‌تواند ارزیابی حقوق لازم برای پرونده را دشوار کند. بررسی بودجه حقوقی پیش از درخواست نیز می‌تواند به برنامه‌ریزی مالی شرکت کمک کند.
استثنای سابقه قانونی در درخواست داخلی
برای خارجیانی که در سه سال اخیر دست‌کم یک سال در ترکیه با مجوز کار، اقامت ترکیه یا حمایت بین‌المللی به‌صورت قانونی مانده‌اند، در درخواست‌های مجوز کار داخلی، معیارهای استخدام و کفایت مالی برای حداکثر سه نفر اعمال نمی‌شود. این حکم از تاریخ ۰۳.۰۸.۲۰۲۶ لازم‌الاجرا اعلام شده است.
این استثنا فقط برای حداکثر سه خارجی اعمال می‌شود. در محل کاری مشمول این استثنا، تعداد خارجیانی که با مجوز کار فعالیت می‌کنند نباید از تعداد شهروندان ترک همان محل کاری بیشتر باشد.
اگر تعداد خارجیان مشمول شرایط استثنا در همان محل کاری از سه نفر بیشتر شود، برای نیروی خارجی چهارم و افراد بعدی، به‌ازای هر خارجی پنج شهروند ترک و همچنین معیار کفایت مالی لازم است.
در متن این حکم، شرط سابقه یک‌ساله برای درخواست داخلی ذکر شده و مسیر درخواست خارجی در همان مبنا مطرح نشده است.
استثنای بخش فناوری اطلاعات
در محل‌های کاری فعال در بخش فناوری اطلاعات، برای برخی مشاغل تخصصی مانند توسعه نرم‌افزار، پایگاه داده، توسعه نرم‌افزار موبایل، شبکه و امنیت سیستم و معماری سازمانی، معیارهای استخدام و کفایت مالی اعمال نمی‌شود.
در محل‌های کاری خارج از بخش فناوری اطلاعات، معافیت مربوط به همین مشاغل تخصصی حداکثر برای دو نیروی خارجی اعمال می‌شود.
بنابراین، عنوان شغلی و حوزه فعالیت محل کاری باید جداگانه بررسی شوند. صرف استفاده از ابزارهای دیجیتال یا نرم‌افزار، بدون احراز فعالیت محل کاری در بخش فناوری اطلاعات و انطباق شغل با تخصص‌های ذکرشده، مبنای کافی برای استفاده از این استثنا نیست.
مسیر درخواست مجوز کار و اقامت ترکیه
در درخواست مجوز کار از داخل ترکیه، خارجی باید حداقل شش ماه اقامت ترکیه معتبر داشته باشد و درخواست از طریق سامانه e-İzin انجام می‌شود.
مجوز کار یا معافیت مجوز کار، تا زمانی که معتبر است، جایگزین اجازه اقامت ترکیه می‌شود. پایان اعتبار مجوز کار، پایان حق اقامت ترکیه وابسته به آن نیز هست. اگر مجوز کار یا معافیت آن به هر دلیل بی‌اعتبار شود، اقامت ترکیه وابسته به آن پایان می‌یابد؛ اما اقامت ترکیه مستقلی که بر مبنای دیگری همچنان معتبر است، باطل نمی‌شود.
پس از پایان مجوز کار، اگر فرد آن را تمدید نکند یا متناسب با وضعیت جدید خود اجازه اقامت ترکیه نگیرد، ناقض مقررات اقامت ترکیه محسوب می‌شود. بااین‌حال، مجوزهای کار صادرشده برای متقاضی حمایت بین‌المللی، پناهنده مشروط و فرد تحت حمایت موقت، جایگزین اجازه اقامت ترکیه نیستند.
خارجی‌ای که با مجوز کار وارد ترکیه می‌شود، باید حداکثر ظرف ۲۰ روز کاری از تاریخ ورود، برای ثبت نشانی به اداره مهاجرت استانی مراجعه کند.
مقررات دانشجویان و مؤسسات آموزشی
دانشجویان خارجی مقطع کاردانی و کارشناسی پس از پایان سال اول تحصیل می‌توانند برای مجوز کار درخواست دهند و مطابق قانون کار، به‌صورت پاره‌وقت کار کنند. این محدودیت‌ها برای دانشجویان تحصیلات تکمیلیِ آموزش حضوری اعمال نمی‌شود.
در مؤسسات آموزشی، برای مشاغل و وظایفی که نیازمند صلاحیت حرفه‌ای هستند، دریافت پیش‌مجوز از وزارت آموزش ملی یا شورای آموزش عالی الزامی است.
جمع‌بندی
ارزیابی مجوز کار به وضعیت محل کاری، سوابق مالی، تعداد کارکنان ترک، عنوان شغلی، حقوق پیشنهادی و مسیر درخواست بستگی دارد. محل کاری تازه‌تأسیس و فعال، درخواست داخلی و خارجی، بخش فناوری اطلاعات و سایر بخش‌ها، و مجوز کار و اقامت ترکیه، قواعد یکسانی ندارند. بررسی هر پرونده بر اساس همین محدوده‌ها از تعمیم نادرست استثناها جلوگیری می‌کند.
پرسش‌های متداول
آیا تغییر کارفرما در شش ماه نخست محدودیت دارد؟
این محدودیت فقط درباره خارجیِ شاغل در خدمات خانگی است که بر اساس درخواست خارج از ترکیه، مجوز کار وابسته به یک کارفرما گرفته است. درخواست داخلی او برای کارفرمای دیگر طی شش ماه از شروع مجوز، جز در موارد قوه قاهره، منفی ارزیابی می‌شود.
آیا برای کار در مؤسسه آموزشی پیش‌مجوز لازم است؟
برای مشاغل و وظایف نیازمند صلاحیت حرفه‌ای در مؤسسات آموزشی، پیش‌مجوز وزارت آموزش ملی یا شورای آموزش عالی الزامی است.
آیا دانشجوی کارشناسی می‌تواند کار کند؟
دانشجوی کاردانی یا کارشناسی پس از پایان سال اول می‌تواند درخواست مجوز کار بدهد و به‌صورت پاره‌وقت کار کند. این محدودیت برای دانشجوی تحصیلات تکمیلیِ آموزش حضوری اعمال نمی‌شود.
آیا این مسیر با شرایط حرفه‌ای شما هم‌خوانی دارد؟
اگر سابقه کاری، تخصص، سمت مدیریتی یا کسب‌وکار دارید و می‌خواهید بدانید کدام مسیر فعالیت حرفه‌ای در ترکیه برای شرایط شما ارزش بررسی دارد، ارزیابی اولیه را شروع کنید.
این ارزیابی اولیه است و به معنای تضمین پذیرش یا صدور مجوز نیست.
