برنامه ۹۰ روز اول برای شروع کار و زندگی حرفه‌ای در ترکیه

شروع کار در ترکیه فقط به پیدا کردن موقعیت شغلی محدود نیست؛ وضعیت نشانی، نوع اقامت ترکیه، امکان درخواست مجوز کار ترکیه، شرایط کارفرما و سطح حقوق پیشنهادی باید در یک برنامه زمانی منسجم بررسی شوند. این موضوع برای افرادی که هم‌زمان گزینه‌هایی مانند اقامت ترکیه، ثبت شرکت در ترکیه، خرید ملک در ترکیه یا شهروندی ترکیه را نیز ارزیابی می‌کنند، اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا هر مسیر، هدف و الزامات مستقل خود را دارد.

برنامه ۹۰ روز اول باید بر اقدام‌های دارای مهلت، بررسی وضعیت مجوز کار و ارزیابی شرایط محل کار متمرکز باشد. در ادامه، مهم‌ترین قواعدی که می‌توانند در این بازه تعیین‌کننده باشند، به‌صورت مرحله‌ای آمده‌اند.

اولین اقدام پس از ورود: ثبت نشانی در اداره مهاجرت استانی

فردی که با مجوز کار وارد ترکیه می‌شود، باید حداکثر ظرف ۲۰ روز کاری از تاریخ ورود برای ثبت نشانی به اداره مهاجرت استانی مراجعه کند.

در برنامه‌ریزی روزهای ابتدایی، ثبت نشانی در ترکیه باید در اولویت قرار گیرد؛ زیرا این اقدام مهلت مشخص دارد و نباید به زمان تثبیت شغل یا امور روزمره موکول شود.

پیشنهاد زمان‌بندی برای ۲۰ روز نخست

• روزهای ۱ تا ۷: تعیین محل سکونت و آماده‌سازی برای مراجعه به اداره مهاجرت استانی.
• روزهای ۸ تا ۲۰ کاری: انجام مراجعه و ثبت نشانی در مهلت مقرر برای فردی که با مجوز کار وارد کشور شده است.

این برنامه صرفاً بر ثبت نشانی تمرکز دارد و جایگزین بررسی جداگانه وضعیت اقامت ترکیه یا شرایط استخدام نیست.

ارتباط اعتبار مجوز کار با حق اقامت ترکیه

مجوز کار و حق اقامت ترکیهِ دارنده آن به هم مرتبط هستند: تاریخ پایان مجوز کار، تاریخ پایان حق اقامت ترکیه نیز محسوب می‌شود.

اگر مجوز کار پایان یابد و تمدید نشده باشد یا فرد مجوز اقامت ترکیه متناسب با هدف اقامت ترکیه نداشته باشد، وضعیت او نقض مقررات اقامت ترکیه تلقی می‌شود.

به همین دلیل، در بخش پایانی ۹۰ روز اول باید تاریخ پایان مجوز کار در تقویم شخصی و حرفه‌ای ثبت شود. این موضوع به‌ویژه برای کسانی اهمیت دارد که برنامه بلندمدت اقامت ترکیه دارند، اما در حال حاضر مبنای حضورشان مجوز کار است.

از ۶۰ روز مانده به پایان مجوز کار و در هر حال پیش از انقضای آن، امکان درخواست مجوز اقامت ترکیه متناسب با هدف اقامت ترکیه وجود دارد.

نقطه کنترل در برنامه حرفه‌ای

در ماه‌های نخست، بهتر است میان سه موضوع تفکیک روشن ایجاد شود:

1. وضعیت فعلی مجوز کار.

2. تاریخ پایان حق اقامت ترکیه ناشی از آن مجوز.

3. امکان درخواست مجوز اقامت ترکیه متناسب با هدف حضور، از ۶۰ روز پیش از پایان مجوز کار.

این تفکیک مانع از آن می‌شود که فرد، صرف داشتن یک سابقه کاری یا قرارداد استخدامی را معادل داشتن حق اقامت ترکیه مستقل بداند.

شرط درخواست مجوز کار از داخل ترکیه

برای درخواست مجوز کار از داخل ترکیه، متقاضی خارجی باید دارای مجوز اقامت ترکیهی باشد که دست‌کم ۶ ماه اعتبار دارد.

درخواست مجوز کار از داخل ترکیه از طریق سامانه e-İzin انجام می‌شود.

بنابراین، در روزهای ۲۱ تا ۴۵ برنامه ۹۰ روزه، باید وضعیت اعتبار اقامت ترکیه بررسی شود؛ زیرا اقامت ترکیهی با اعتبار کمتر از ۶ ماه، شرط درخواست مجوز کار از داخل ترکیه را تأمین نمی‌کند.

استثنای محدود در معیارهای محل کار

از ۳ اوت ۲۰۲۶، برای خارجیانی که در سه سال اخیر دست‌کم یک سال به‌طور قانونی در ترکیه حضور داشته‌اند، استثنای معیارهای استخدام و مالی حداکثر برای ۳ خارجی قابل اعمال است.

این قاعده، استثنایی محدود است و نباید به‌عنوان معافیت عمومی همه متقاضیان یا همه کارفرمایان تلقی شود.

برای افرادی که علاوه بر شروع کار در ترکیه به ثبت شرکت در ترکیه فکر می‌کنند، بررسی مستقل شرایط محل کار و وضعیت درخواست مجوز کار ضروری است؛ زیرا صرف انتخاب ساختار تجاری، جایگزین ارزیابی شرایط مجوز کار نیست.

قواعد کار دانشجویان خارجی

دانشجویان خارجی دوره‌های کاردانی و کارشناسی پس از پایان سال اول تحصیل می‌توانند برای مجوز کار درخواست دهند و طبق قانون کار به‌صورت پاره‌وقت کار کنند.

دانشجویان کاردانی و کارشناسی تا پایان سال اول تحصیل، واجد امکان درخواست مجوز کار طبق این مقرره نیستند.

محدودیت سال اول تحصیل برای دانشجویان تحصیلات تکمیلیِ ثبت‌نام‌شده در دوره‌های حضوری اعمال نمی‌شود.

تفاوت دانشجویان کارشناسی و تحصیلات تکمیلی

| وضعیت تحصیلی | امکان درخواست و کار |

|—|—|

| دانشجوی کاردانی یا کارشناسی تا پایان سال اول | امکان درخواست مجوز کار طبق این مقرره ندارد. |

| دانشجوی کاردانی یا کارشناسی پس از سال اول | می‌تواند درخواست دهد و فقط به‌صورت پاره‌وقت کار کند. |

| دانشجوی تحصیلات تکمیلی در دوره حضوری | محدودیت سال اول تحصیل برای او اعمال نمی‌شود. |

دانشجویی که قصد دارد کار دانشجویی در ترکیه را با برنامه اقامت ترکیه یا مسیر حرفه‌ای بلندمدت خود هماهنگ کند، باید میان سطح تحصیل، پایان سال اول و پاره‌وقت بودن کار تمایز قائل شود.

معیارهای استخدام و وضعیت مالی محل کار

در محل‌های کاری مشمول نظام ترازنامه، اصل بر این است که برای هر خارجیِ مورد درخواست مجوز کار، دست‌کم ۵ شهروند ترکیه استخدام شده باشند.

این نسبت، یک قاعده عمومی برای محل‌های کاری مشمول نظام ترازنامه است و نباید بدون توجه به استثناهای قانونی به همه موقعیت‌ها یا همه کسب‌وکارها تعمیم داده شود.

برای محل کاری که فروش خالص سال گذشته آن دست‌کم ۵۰ میلیون لیر باشد، معیار استخدام در ارزیابی درخواست‌های حداکثر ۵ خارجی اعمال نمی‌شود.

برای محل کاری تازه‌تأسیس و مشمول نظام ترازنامه، سرمایه پرداخت‌شده باید حداقل ۵۰۰ هزار لیر باشد.

در محل‌های کاری فعال در بخش فناوری اطلاعات، برای مشاغلی مانند توسعه نرم‌افزار و پایگاه داده، معیارهای استخدام و کفایت مالی اصولاً اعمال نمی‌شوند.

جدول ارزیابی اولیه محل کار

| موضوع | قاعده یا استثنا |

|—|—|

| محل کار مشمول نظام ترازنامه | برای هر خارجیِ مورد درخواست، اصل بر استخدام حداقل ۵ شهروند ترکیه است. |

| محل کار با فروش خالص سال گذشته حداقل ۵۰ میلیون لیر | معیار استخدام برای ارزیابی درخواست‌های حداکثر ۵ خارجی اعمال نمی‌شود. |

| محل کار تازه‌تأسیس و مشمول نظام ترازنامه | سرمایه پرداخت‌شده باید دست‌کم ۵۰۰ هزار لیر باشد. |

| بخش فناوری اطلاعات | برای مشاغلی مانند توسعه نرم‌افزار و پایگاه داده، معیارهای استخدام و کفایت مالی اصولاً اعمال نمی‌شود. |

| حضور قانونی یک‌ساله در سه سال اخیر | از ۳ اوت ۲۰۲۶، استثنای معیارهای استخدام و مالی برای حداکثر ۳ خارجی قابل اعمال است. |

در روزهای ۴۶ تا ۷۰، متقاضی و کارفرما باید مشخص کنند که محل کار تحت کدام‌یک از این وضعیت‌ها قرار می‌گیرد. این بررسی برای فردی که قصد دارد از طریق استخدام وارد بازار کار شود، با کسی که به ثبت شرکت در ترکیه یا فعالیت در بخش فناوری اطلاعات فکر می‌کند، یکسان نیست.

حداقل حقوق ناخالص بر اساس شغل

حداقل حقوق مجوز کار ترکیه بر اساس عنوان و سطح شغلی تعیین می‌شود و همه مشاغل یک ضریب واحد ندارند.

| عنوان شغلی | حداقل حقوق ناخالص |

|—|—|

| مدیران ارشد و خلبانان | ۵ برابر حداقل مزد. |

| مهندسان و معماران | ۴ برابر حداقل مزد. |

| سایر مدیران | ۳ برابر حداقل مزد. |

در ارزیابی پیشنهاد شغلی، صرف توجه به مبلغ توافقی کافی نیست؛ عنوان شغلی باید با طبقه‌بندی مربوط به حداقل حقوق ناخالص نیز سنجیده شود.

این موضوع برای متخصصانی که با عنوان‌هایی مانند مدیر، مهندس، معمار یا مدیر ارشد وارد فرایند درخواست می‌شوند، اهمیت مستقیم دارد؛ زیرا ضریب حقوقی هر دسته متفاوت است.

وضعیت‌های ویژه در دسترسی به کار

پناهنده یا دارنده وضعیت حمایت ثانویه، از زمان دریافت وضعیت می‌تواند به‌صورت وابسته یا مستقل کار کند و کارت هویتی او جایگزین مجوز کار است.

این وضعیت با قاعده عمومی مجوز کار تفاوت دارد؛ زیرا برای پناهنده یا دارنده حمایت ثانویه، کارت هویتی نقش جایگزین مجوز کار را دارد.

در مقابل، قواعد مربوط به پناهجویان و دارندگان وضعیت پناهنده مشروط جداگانه است و زمان درخواست آنان با زمان دریافت وضعیت پناهندگی یا حمایت ثانویه یکسان نیست.

جمع‌بندی الزامات شروع کار و زندگی حرفه‌ای در ترکیه

برنامه ۹۰ روز اول برای شروع کار در ترکیه باید با ثبت نشانی در مهلت ۲۰ روز کاری آغاز شود، سپس بر اعتبار اقامت ترکیه و امکان درخواست مجوز کار از داخل ترکیه تمرکز کند و در ادامه، شرایط استخدامی، مالی و حقوقی محل کار را بررسی کند.

برای کسانی که هم‌زمان مسیرهایی مانند اقامت ترکیه، خرید ملک در ترکیه یا شهروندی ترکیه را بررسی می‌کنند، مهم است که وضعیت شغلی و مجوز کار را به‌عنوان یک مسیر مستقل با مهلت‌ها و معیارهای ویژه خود مدیریت کنند. جزئیات جاری را می‌توان از مرجع رسمی مربوط پیگیری کرد.

پرسش‌های متداول

#### افراد تحت حمایت موقت چه زمانی می‌توانند برای مجوز کار درخواست دهند؟

افراد تحت حمایت موقت، پس از گذشت ۶ ماه از تاریخ صدور کارت شناسایی حمایت موقت می‌توانند برای مجوز کار یا معافیت از مجوز کار درخواست دهند.

#### پناهجویان یا افراد دارای وضعیت پناهنده مشروط چه زمانی می‌توانند درخواست دهند؟

پناهجویان یا افراد دارای وضعیت پناهنده مشروط، ۶ ماه پس از تاریخ درخواست حمایت بین‌المللی می‌توانند برای مجوز کار درخواست دهند.

#### آیا دارنده مجوز کار از خارج می‌تواند در ۶ ماه نخست کارفرما را تغییر دهد؟

در حوزه خدمات خانگی، فردی که با درخواست خارج از ترکیه مجوز کار گرفته و برای یک کارفرما کار می‌کند، در ۶ ماه نخست جز در موارد قوه قاهره نمی‌تواند برای کارفرمای دیگر از داخل ترکیه درخواست دهد و چنین درخواست‌هایی معمولاً منفی ارزیابی می‌شوند.